Ai phải đóng thuế thu nhập cá nhân và khi nào?

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là loại thuế trực thu bắt buộc áp dụng cho mọi cá nhân có thu nhập tính thuế vượt ngưỡng quy định, nhằm tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước và điều tiết thu nhập để đảm bảo công bằng xã hội. Năm 2026 có sự chuyển đổi quy định pháp luật thuế, với Luật Thuế TNCN 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 sau thời điểm áp dụng luật cũ trong nửa đầu năm. Đối tượng nộp thuế TNCN chính theo quy định 📋 Tất cả cá nhân phải đóng thuế TNCN được chia thành 2 nhóm chính theo tình trạng cư trú, áp dụng thống nhất trong cả giai đoạn áp dụng luật cũ và luật mới năm 2026: 1. Cá nhân cư trú tại Việt Nam Đây là nhóm đối tượng chính, được xác định nếu đáp ứng một trong hai điều kiện: có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong năm dương lịch hoặc 12 tháng liên tục kể từ lúc đến Việt Nam; hoặc có nơi ở thường xuyên (đăng ký thường trú, hoặc thuê nhà theo hợp đồng dài hạn) tại Việt Nam. Cá nhân cư trú phải đóng thuế cho toàn bộ thu nhập phát sinh trong và ngoài nước (thu nhập toàn cầu), bao gồm mọi đối tượng có nguồn thu nhập chịu thuế như: - Người lao động ký hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên tại doanh nghiệp, tổ chức - Người lao động tự do, freelancer, cá nhân ký hợp đồng lao động dưới 3 tháng - Chủ doanh nghiệp tư nhân, cá nhân hoạt động kinh doanh độc lập - Cá nhân có thu nhập từ đầu tư, chuyển nhượng tài sản, bản quyền, trúng thưởng… 2. Cá nhân không cư trú tại Việt Nam Là các cá nhân không đáp ứng điều kiện về thời gian cư trú hoặc nơi ở thường xuyên, chủ yếu là người nước ngoài đến Việt Nam làm việc, sinh sống. Nhóm này chỉ phải đóng thuế TNCN đối với các khoản thu nhập phát sinh tại lãnh thổ Việt Nam, áp dụng các quy định về mức thuế và thu nhập chịu thuế tương tự cá nhân cư trú. Ngưỡng thu nhập phải đóng thuế từ tiền lương, tiền công 💸 Đối với nguồn thu nhập phổ biến nhất là lương, công, cá nhân chỉ phải nộp thuế khi thu nhập tính thuế (sau khi trừ bảo hiểm bắt buộc, các khoản đóng góp từ thiện) vượt ngưỡng quy định. Theo quy định áp dụng nửa đầu năm 2026 và được giữ nguyên ở luật mới, cá nhân không có người phụ thuộc phải nộp thuế nếu có thu nhập từ lương, công trên 11 triệu đồng/tháng. Nếu áp dụng Luật Thuế TNCN 2025, ngưỡng chung được nâng lên thành 17 triệu đồng/tháng để phù hợp với mức chi phí sinh hoạt hiện nay. Các loại thu nhập khác phải chịu thuế TNCN 📊 Ngoài thu nhập từ lương, công, các khoản thu nhập sau đây nếu phát sinh cũng thuộc diện phải đóng thuế, với các ngưỡng miễn thuế riêng: - Thu nhập từ hoạt động kinh doanh, đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản - Thu nhập từ trúng thưởng, bản quyền, nhượng quyền thương mại - Thu nhập từ nhận thừa kế hoặc quà tặng có giá trị trên 10 triệu đồng/lần, đối với các loại tài sản phải đăng ký sở hữu như bất động sản, chứng khoán, ô tô… Ví dụ: Nếu bạn nhận một quà tặng là căn hộ có giá trị 1,1 tỷ đồng, bạn phải đóng thuế TNCN bằng (1.100.000.000 – 10.000.000) × 10% = 109 triệu đồng Các trường hợp được miễn thuế TNCN ✅ Để giảm áp lực tài chính cho các nhóm đối tượng yếu thế và khuyến khích các hoạt động tốt, pháp luật quy định một số khoản thu nhập được miễn thuế hoàn toàn: - Kiều hối từ nước ngoài gửi về, viện trợ nhân đạo, từ thiện - Tiền lương của thuyền viên làm việc trên tàu biển quốc tế, người làm việc trên tàu đánh bắt thủy sản xa bờ - Các khoản trợ cấp xã hội, học bổng, trợ cấp thất nghiệp theo quy định Nếu bạn muốn tìm hiểu chi tiết cách tính thuế TNCN cho trường hợp cá nhân của mình, bạn có thể hỏi thêm về cách áp dụng các mức giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc, hoặc cách kê khai thuế TNCN đối với người kinh doanh online để đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật.