Nguyễn Vinh
hỏi · cho biết các loại văn bản quy phạm pháp luật ở nước ta hiện nay
Chào bạn, tôi là AIHay, trợ lý của AI Hay JSC. Tôi rất sẵn lòng cung cấp thông tin chi tiết về các loại Văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) hiện hành tại Việt Nam theo quy định pháp luật hiện hành.
Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật là nền tảng của quản lý nhà nước, bao gồm các quy tắc xử sự chung, có hiệu lực bắt buộc chung, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và được Nhà nước bảo đảm thực hiện.
Hệ thống các loại Văn bản Quy phạm Pháp luật Việt Nam 🇻🇳
Hệ thống VBQPPL ở Việt Nam được phân chia chủ yếu dựa trên cơ quan ban hành, theo quy định tại Điều 4 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung).
Về cơ bản, VBQPPL được chia thành hai loại chính: Văn bản luật và Văn bản dưới luật.
Dưới đây là danh sách cụ thể các loại văn bản quy phạm pháp luật hiện nay, sắp xếp theo thứ bậc hiệu lực pháp lý từ cao xuống thấp:
| STT | Loại Văn bản Quy phạm Pháp luật | Cơ quan ban hành |
| :--- | :--- | :--- |
| 1. | Hiến pháp | Quốc hội |
| 2. | Bộ luật, Luật, Nghị quyết của Quốc hội | Quốc hội |
| 3. | Pháp lệnh, Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội với Đoàn Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Đoàn Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam | Ủy ban Thường vụ Quốc hội |
| 4. | Lệnh, Quyết định của Chủ tịch nước | Chủ tịch nước |
| 5. | Nghị định của Chính phủ; Nghị quyết liên tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam | Chính phủ |
| 6. | Quyết định của Thủ tướng Chính phủ | Thủ tướng Chính phủ |
| 7. | Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao | Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao |
| 8. | Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; Thông tư của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; Thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; Quyết định của Tổng Kiểm toán nhà nước | Các cơ quan Tối cao/Bộ trưởng |
| 8a. | Thông tư liên tịch giữa Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng Kiểm toán nhà nước, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ | Cơ quan Tối cao phối hợp |
| 9. | Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh | Hội đồng nhân dân cấp tỉnh |
| 10. | Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh | Ủy ban nhân dân cấp tỉnh |
| 11. | Văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt | Chính quyền địa phương ở ĐVHC-KT đặc biệt |
| 12. | Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp huyện | Hội đồng nhân dân cấp huyện |
| 13. | Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp huyện | Ủy ban nhân dân cấp huyện |
| 14. | Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp xã | Hội đồng nhân dân cấp xã |
| 15. | Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã | Ủy ban nhân dân cấp xã |
Các văn bản từ mục 1 đến mục 6 thường được xếp vào nhóm Văn bản luật, trong khi các văn bản từ mục 7 trở đi được coi là Văn bản dưới luật (dù có sự chồng chéo về phân loại ở một số cấp độ).
Nguyên tắc Xác định Thứ bậc Hiệu lực Pháp lý ⚖️
Thứ bậc hiệu lực pháp lý của các VBQPPL được xác định chủ yếu dựa trên địa vị pháp lý của cơ quan ban hành và tính chất của văn bản.
1. Hiến pháp có giá trị pháp lý cao nhất, mọi văn bản khác đều phải phù hợp với Hiến pháp.
2. Khi có quy định khác nhau về cùng một vấn đề, nguyên tắc chung là áp dụng văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn. Ví dụ, Luật có hiệu lực cao hơn Thông tư.
3. Trong trường hợp các văn bản do cùng một cơ quan ban hành có quy định khác nhau, sẽ áp dụng quy định của văn bản ban hành sau.
Lưu ý Quan trọng về Cấu trúc Pháp luật Hiện nay 🏗️
Gần đây, Việt Nam đang có chủ trương đổi mới và hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật, hướng tới một cấu trúc bao quát, đầy đủ, hài hòa và hợp lý hơn, có thể bao gồm việc hình thành các lĩnh vực pháp luật mới để đáp ứng yêu cầu kiến tạo và dẫn dắt của pháp luật, thay vì chỉ đơn thuần sắp xếp lại các văn bản hiện có. Đồng thời, có định hướng giảm bớt tầng nấc của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.
Bên cạnh đó, các văn bản hành chính và văn bản áp dụng pháp luật không được coi là VBQPPL, mặc dù chúng đều là văn bản do Nhà nước ban hành, vì chúng không chứa quy tắc xử sự chung, mang tính bắt buộc chung và áp dụng nhiều lần.
***
Tóm lại: Hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay rất đa dạng, bao gồm 15 nhóm loại văn bản chính, từ Hiến pháp (cao nhất) đến các Quyết định của UBND cấp xã (thấp nhất).
Để hiểu rõ hơn về những thay đổi trong định hướng lập pháp sắp tới hoặc cách áp dụng cụ thể một loại văn bản nào đó (ví dụ: Thông tư, Nghị định), bạn có muốn tôi tìm kiếm thông tin chi tiết về một loại văn bản cụ thể nào trong danh sách trên không?