Chuẩn mực xã hội có thay đổi theo thời gian, vậy đâu là giá trị cốt lõi cần giữ gìn?

Chuẩn mực xã hội không phải là một khái niệm tĩnh hay phổ quát mà chúng thay đổi theo thời gian và biến chuyển theo văn hóa, giai tầng xã hội và các nhóm xã hội khác nhau. Sự vận động, biến đổi của chuẩn mực xã hội là đặc trưng cơ bản của chúng, phản ánh sự phát triển của lịch sử xã hội loài người. Đặc trưng thay đổi theo thời gian Chuẩn mực xã hội có tính vận động, biến đổi theo thời gian, không mang tính bất biến. Vai trò và hiệu lực của các chuẩn mực xã hội có thể biểu hiện khác nhau qua từng giai đoạn, thời kỳ phát triển của xã hội. Sự định hướng chuẩn mực xã hội nhằm đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của xã hội và bám sát thực tiễn xã hội trong tiến trình phát triển của xã hội là hết sức quan trọng và cần thiết. Biến đổi trong các giai đoạn lịch sử Chuẩn mực đạo đức trong xã hội phong kiến: - Có sự bình đẳng nhất định cho giai cấp nông dân, nô lệ nhưng hiệu quả chưa cao - Thường lệ thuộc vào tôn giáo Chuẩn mực đạo đức trong xã hội hiện đại: - Con người sống bình đẳng giới, bình đẳng giữa người với người - Có thêm những bộ luật nhằm mang lại sự công bằng và không phân biệt giai cấp giàu, nghèo - Bài trừ mê tín dị đoan và triệt tiêu mặt lạc hậu trong đạo đức để thế giới thêm sự phát triển Tác động của nền kinh tế thị trường Từ khi chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hệ chuẩn mực đạo đức xã hội ở Việt Nam đã có những biến đổi phức tạp, đan xen cả nhân tố tích cực và tiêu cực. Mặc dù nhân dân vẫn giữ được các giá trị đạo đức truyền thống, nhưng đã xuất hiện những lệch chuẩn về đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ của xã hội: - Từ một xã hội mang tính cộng đồng, đề cao tính cộng đồng, đã xuất hiện lối sống ích kỷ, tuyệt đối hóa lợi ích cá nhân, coi nhẹ lợi ích cộng đồng - Từ một xã hội coi trọng tình nghĩa nhân ái, bao dung, đã xuất hiện lối sống vô cảm, thờ ơ với những khó khăn và khổ đau của người khác - Từ một xã hội đề cao các giá trị tinh thần, đã xuất hiện lối sống tôn thờ đồng tiền, chạy theo các giá trị vật chất, bỏ qua phẩm giá và nhân cách con người Nguyên nhân và xu hướng Sự thay đổi chuẩn mực xã hội theo thời gian xuất phát từ nhu cầu thiết yếu của xã hội, được tạo thành từ ý chí chung của các thành viên trong xã hội. Các chuẩn mực xã hội có nguồn gốc từ thực tiễn đời sống xã hội và được hình thành, nảy sinh từ chính nhu cầu thiết yếu của xã hội. Sự thay đổi này cũng chịu tác động từ các yếu tố như kinh tế thị trường, toàn cầu hóa, và sự phát triển của công nghệ. Một trong những yếu tố then chốt nhất thúc đẩy sự thay đổi chuẩn mực xã hội theo thời gian là sự phát triển của kinh tế thị trường và toàn cầu hóa, khi các giá trị vật chất và lợi ích cá nhân ngày càng được đề cao hơn các giá trị tinh thần và cộng đồng. Hiểu rõ sự thay đổi chuẩn mực xã hội theo thời gian giúp chúng ta thích ứng với các giá trị mới trong khi vẫn giữ gìn những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.