Công tác văn hóa, văn nghệ cấp xã: Nâng tầm đời sống tinh thần và bản sắc địa phương như thế nào?

Công tác tuyên truyền, giáo dục văn hóa, văn nghệ cấp xã đóng vai trò nền tảng đưa các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước đến gần nhất với người dân, đồng thời bảo tồn bản sắc địa phương và xây dựng đời sống tinh thần lành mạnh. Theo các quy định và thực tế triển khai tại nhiều địa phương, công tác này được tổ chức theo một lộ trình bài bản, kết hợp giữa định hướng chính trị và nhu cầu thực tế của cộng đồng. Khung pháp lý và mục tiêu chung 🎯 Công tác tuyên truyền, giáo dục văn hóa, văn nghệ cấp xã được triển khai trên cơ sở các văn bản chỉ đạo của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, kế hoạch cấp tỉnh và cấp huyện, phù hợp với Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Mục tiêu cốt lõi gồm: - Nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về vai trò nền tảng của văn hóa trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương - Tuyên truyền sâu rộng các quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước thông qua hình thức nghệ thuật dễ tiếp cận - Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, loại bỏ hủ tục lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh cộng đồng - Tạo sân chơi lành mạnh, gắn kết cộng đồng sau giờ lao động sản xuất. Nội dung chính của công tác tuyên truyền, giáo dục cấp xã 📚 1. Công tác quán triệt và phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng Đảng ủy và UBND cấp xã chủ trì tổ chức quán triệt các nghị quyết, chỉ thị về văn hóa đến toàn bộ cán bộ, đảng viên, sau đó lan tỏa đến các tầng lớp nhân dân thông qua nhiều hình thức đa dạng: hội thảo tại nhà văn hóa xã, bài viết trên loa truyền thanh xã, pa nô áp phích tại các khu dân cư, hoặc các tiểu phẩm văn nghệ do đội văn nghệ quần chúng tự biên tự diễn. Ngoài ra, cấp xã phối hợp với các cơ quan báo chí địa phương viết bài quảng bá các giá trị tốt đẹp của địa phương, đồng thời chủ động nắm bắt tình hình tư tưởng, đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc chính sách trên địa bàn. 2. Tuyên truyền giáo dục thông qua các hoạt động văn hóa, văn nghệ quần chúng Đây là hình thức hiệu quả nhất tại cấp cơ sở, vừa đáp ứng nhu cầu giải trí của người dân, vừa lồng ghép nội dung tuyên truyền tự nhiên. Cụ thể: - Xây dựng và duy trì các đội văn nghệ, câu lạc bộ dưỡng sinh, thể thao tại các thôn, tổ dân phố; bồi dưỡng hạt nhân văn nghệ làm nòng cốt cho phong trào - Tổ chức các chương trình giao lưu văn nghệ, hội diễn, hội thi chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước (ngày thành lập Đảng, Quốc khánh, ngày giải phóng địa phương) hoặc sự kiện chính trị như bầu cử đại biểu Quốc hội, đại hội Đảng các cấp - Tích cực khai thác các làn điệu dân ca, dân vũ bản địa để lồng ghép nội dung tuyên truyền, giúp người dân dễ nhớ, dễ chấp nhận. Ví dụ thực tế tại xã Thiệu Quang, tỉnh Thanh Hóa: Từ đầu năm 2026, xã đã tổ chức nhiều chương trình văn nghệ, thể thao liên xã, các tiết mục đều do người dân địa phương tự biên tự diễn, vừa phản ánh đời sống lao động, vừa tuyên truyền các chính sách về nông thôn mới, bảo vệ môi trường. Thôn Đông Mỹ của xã này duy trì 2 câu lạc bộ dưỡng sinh và liên thế hệ tự giúp nhau, ngoài luyện tập thường xuyên còn tổ chức giao lưu với các xã lân cận, góp phần tăng cường đoàn kết cộng đồng. 3. Giáo dục xây dựng nếp sống văn minh cộng đồng Thông qua các hoạt động văn hóa, cấp xã tuyên truyền vận động nhân dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, tổ chức lễ hội, loại bỏ các hủ tục lãng phí, mê tín dị đoan. Cụ thể, cấp xã chỉ đạo triển khai các phong trào: "Gia đình văn hóa", "Tổ dân phố văn hóa", "Làng văn hóa", biểu dương các điển hình tiên tiến, phê phán các hành vi trái với thuần phong mỹ tục. Theo quy định tại Thông tư 12/2010/TT-BVHTTDL về Trung tâm Văn hóa - Thể thao xã, đơn vị này chịu trách nhiệm chính tổ chức các hoạt động tuyên truyền vận động xây dựng nếp sống văn hóa, bảo vệ môi trường, phòng chống các tệ nạn xã hội trên địa bàn. 4. Tuyên truyền lồng ghép trong các lễ hội truyền thống Khi tổ chức các lễ hội địa phương, cấp xã luôn chú trọng giáo dục ý thức cho người dân về bản chất, ý nghĩa của lễ hội, vận động tham gia với tinh thần văn minh, đúng quy định. Đồng thời, kiên quyết xử lý các hành vi lợi dụng di tích, nơi thờ tự để trục lợi, hoạt động mê tín dị đoan, đảm bảo lễ hội diễn ra an toàn, tiết kiệm, mang đậm giá trị truyền thống. Các hình thức tổ chức phổ biến và hiệu quả ✨ Để công tác tuyên truyền, giáo dục đạt hiệu quả cao, cấp xã thường kết hợp nhiều hình thức linh hoạt, phù hợp với đặc điểm dân cư địa phương: | Hình thức tổ chức | Nội dung ứng dụng | Đối tượng tiếp cận | |-------------------|-------------------|--------------------| | Loa truyền thanh xã | Phát sóng các chủ trương mới, tin tức hoạt động văn hóa địa phương, các làn điệu dân ca lồng ghép nội dung tuyên truyền | Toàn bộ nhân dân, đặc biệt các hộ ở vùng nông thôn xa | | Đội văn nghệ lưu động | Biểu diễn các tiểu phẩm, ca múa nhạc tại các thôn, khu dân cư vào các dịp cuối tuần, lễ tết | Tất cả các tầng lớp nhân dân, đặc biệt phù hợp với người lớn tuổi, thanh thiếu niên | | Nhà văn hóa xã/phường | Tổ chức hội thảo, triển lãm ảnh, lớp tập huấn về văn hóa truyền thống, hoạt động của các câu lạc bộ sở thích | Nhân dân sinh sống gần trung tâm xã, các thành viên câu lạc bộ | | Mạng xã hội địa phương (nhóm Zalo thôn/xã) | Chia sẻ video các chương trình văn nghệ, infographic tuyên truyền chính sách đơn giản, dễ hiểu | Đối tượng trẻ, cán bộ, hội viên đoàn thể | Đơn vị chủ trì và nguồn lực triển khai 🛠️ Trung tâm Văn hóa - Thể thao xã là đơn vị sự nghiệp chính chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện toàn bộ các hoạt động văn hóa, văn nghệ, tuyên truyền giáo dục trên địa bàn. Đơn vị này được ngân sách địa phương cấp kinh phí hoạt động, ngoài ra còn có thể tạo thêm nguồn thu từ dịch vụ văn hóa, hội phí các câu lạc bộ, huy động nguồn lực xã hội hóa từ các doanh nghiệp, cá nhân địa phương ủng hộ. Đội ngũ thực hiện gồm có công chức văn hóa - xã hội cấp xã làm chủ nhiệm trung tâm, các cán bộ kiêm nhiệm và các hạt nhân văn nghệ không chuyên trách tại các thôn, đều được hưởng chế độ phụ cấp theo quy định của pháp luật. Đề xuất nâng cao hiệu quả công tác trong giai đoạn mới 🚀 Để công tác tuyên truyền, giáo dục văn hóa, văn nghệ cấp xã đáp ứng được yêu cầu của tình hình mới, các địa phương cần tập trung một số giải pháp: - Thường xuyên đổi mới nội dung và hình thức tuyên truyền, phù hợp với đối tượng giới trẻ: ứng dụng công nghệ số, sản xuất các video ngắn, chương trình trực tuyến giới thiệu các giá trị văn hóa địa phương - Tăng cường nguồn lực đầu tư, nâng cấp các nhà văn hóa thôn, xã còn thiếu hoặc xuống cấp, đảm bảo đủ điều kiện tổ chức các hoạt động cộng đồng - Bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ làm công tác văn hóa cơ sở, đặc biệt là khả năng sáng tạo các tiết mục văn nghệ lồng ghép nội dung tuyên truyền mới, tránh lỗi thời, hình thức - Thường xuyên kiểm tra, đánh giá hiệu quả các hoạt động, rút kinh nghiệm để điều chỉnh kế hoạch phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về quy định huy động nguồn lực xã hội hóa cho hoạt động văn hóa cấp xã hoặc các tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả công tác tuyên truyền tại cơ sở, bạn có thể hỏi thêm để được giải đáp chi tiết.