Hiến pháp 2013: Quốc hội mạnh hơn, quyền lực kiểm soát thế nào?

Bảng so sánh chi tiết về chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Quốc hội Việt Nam qua Hiến pháp 1992 và Hiến pháp 2013 *** 1. Tổng quan cấu trúc và nội dung chung | Tiêu chí | Hiến pháp 1992 | Hiến pháp 2013 | | :--- | :--- | :--- | | Số chương và điều | 12 chương, 147 điều | 11 chương, 120 điều (giảm 1 chương và 27 điều | | Lời nói đầu | Khá dài | Ngắn gọn, khúc chiết hơn, tập trung vào mục tiêu xây dựng nước dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh | | Vị trí Chương Quyền con người | Chương 5 | Chương 2 với tên gọi: Quyền và nghĩa vụ cơ bản công dân | Chương 2 với tên gọi mới: Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân | | Chương mới | Không có chương về Hội đồng bầu cử quốc gia và Kiểm toán nhà nước | Có Chương 10 hoàn toàn mới về hai cơ quan này | *** 2. Vị trí pháp lý và chức năng cơ bản của Quốc hội | Tiêu chí | Hiến pháp 1992 | Hiến pháp 2013 | | :--- | :--- | :--- | | Vị trí pháp lý | Cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nhân dân, cơ quan đại diện của nhân dân | Giữ nguyên vị trí, bổ sung thêm chức năng giám sát tối cao theo nguyên tắc phân công, phối hợp, kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan nhà nước | | Chức năng cốt lõi | 1. Cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp
2. Quyết định các vấn đề quan trọng của quốc gia
3. Thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của nhà nước | 1. Thực hiện quyền lập hiến và lập pháp
2. Quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước
3. Thực hiện quyền giám sát tối cao đối với hoạt động của nhà nước | *** 3. Nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể | Tiêu chí | Hiến pháp 1992 | Hiến pháp 2013 | | :--- | :--- | :--- | | Quyền lập hiến và lập pháp | Quy định Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp | Tách rõ hai quyền:
1. Thực hiện quyền lập hiến theo quy định của Hiến pháp
2. Thực hiện quyền lập pháp theo quy định của Hiến pháp | | Quyền giám sát tối cao | Thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của nhà nước | Thực hiện quyền giám sát tối cao đối với hoạt động của các cơ quan nhà nước trung ương, cụ thể:
1. Kiểm tra, giám sát hoạt động của Chính phủ, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân
2. Giám sát hoạt động của Hội đồng bầu cử quốc gia và Kiểm toán nhà nước | | **Công cụ giám sát | Chủ yếu thông qua việc xem xét báo cáo, chất vấn, thẩm định | Bổ sung thêm quyền bỏ phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn | | Quyền sáng kiến lập pháp | Quy định chung | Bổ sung quyền đề xuất đề án lập pháp cho các cơ quan, tổ chức và từng đại biểu Quốc hội | | Quyền bầu, miễn nhiệm chức danh lãnh đạo | Bầu, miễn nhiệm các chức danh:
1. Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước
2. Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ
3. Chánh án Tòa án nhân dân tối cao
4. Tổng Kiểm sát viên Tối cao
5. Các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội | Giữ nguyên các chức danh trên, bổ sung quyền bỏ phiếu tín nhiệm đối với các chức danh này | | Quyền tuyên thệ | Không quy định | Bổ sung quy định các chức danh lãnh đạo cấp cao phải tuyên thệ trung thành với Hiến pháp trước khi nhậm chức | *** 4. Nhiệm kỳ và cơ cấu Quốc hội | Tiêu chí | Hiến pháp 1992 | Hiến pháp 2013 | | :--- | :--- | :--- | | Nhiệm kỳ | 5 năm | 5 năm, có thể kéo dài không quá 12 tháng trong trường hợp đặc biệt | | Cơ cấu | Thành lập Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các ủy ban với thành viên làm việc theo chế độ chuyên trách, không đồng thời là thành viên Chính phủ | Giữ nguyên cơ cấu, bổ sung quy định về Hội đồng Bầu cử Quốc gia và Kiểm toán nhà nước | *** Lưu ý chi tiết: - Hiến pháp 2013 đã bổ sung nguyên tắc **kiểm soát quyền lực nhà nước, một lần đầu tiên được ghi nhận trong lịch sử lập hiến Việt Nam - Việc quy định quyền con người ở Chương 2 đã được nâng lên vị trí quan trọng hơn so với Hiến pháp 1992 - Các điều khoản về quyền giám sát tối cao đã được cụ thể hóa rõ ràng hơn, bao gồm cả hai cơ quan mới được thiết lập theo Hiến pháp 2013 *** Hãy cho tôi biết nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về một điều khoản cụ thể nào của hai bản Hiến pháp này!