Minh Phát
hỏi · Hiến pháp 2013: Vai trò và cấu trúc tối thượng của Quốc hội trong bộ máy Nhà nước Việt Nam?
***
1. Khái niệm, vị trí pháp lý, thẩm quyền, cơ số tổ chức của Quốc hội theo Hiến pháp 2013
Khái niệm và vị trí pháp lý
Theo Điều 69 Hiến pháp 2013: Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Quốc hội thực hiện quyền lập hiến, quyền lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước. Đây là cơ quan thay mặt toàn thể Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước ở phạm vi cả nước, có vị trí trung tâm và cao nhất trong bộ máy nhà nước.
Thẩm quyền chính
Theo Điều 70 Hiến pháp 2013, Quốc hội có các thẩm quyền chính:
- Làm Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp, làm luật và sửa đổi luật
- Thực hiện quyền giám sát tối cao việc tuân theo Hiến pháp, luật và nghị quyết của Quốc hội, xét báo cáo công tác của các cơ quan nhà nước cấp trung ương
- Quyết định mục tiêu, chỉ tiêu, chính sách, nhiệm vụ cơ bản phát triển kinh tế - xã hội, chính sách cơ bản về tài chính, tiền tệ, thuế, ngân sách nhà nước
- Quyết định chính sách dân tộc, tôn giáo, đối ngoại, vấn đề chiến tranh và hòa bình, tình trạng khẩn cấp
- Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm các chức vụ cấp cao trong bộ máy nhà nước
- Quyết định thành lập, bãi bỏ các cơ quan nhà nước theo thẩm quyền
- Phê chuẩn, quyết định gia nhập hoặc chấm dứt hiệu lực các điều ước quốc tế quan trọng
Cơ số tổ chức
- Nhiệm kỳ: 5 năm, có thể được kéo dài không quá 12 tháng trong trường hợp đặc biệt
- Số lượng đại biểu: Theo quy định của luật, hiện nay có khoảng 500 đại biểu Quốc hội
- Cơ quan thường vụ: Ủy ban thường vụ Quốc hội, hoạt động khi Quốc hội không họp, bao gồm Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội và các Ủy viên
***
2. Sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (theo Hiến pháp 2013 và sửa đổi 2025)
«Lưu ý: Theo thông tin cập nhật năm 2026, sau sáp nhập đơn vị hành chính, hệ thống chính quyền địa phương được sắp xếp theo mô hình 2 cấp: tỉnh và xã, đã bỏ cấp huyện»
flowchart TD
A[Toàn bộ quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân] --> B[Quốc hội - Cơ quan quyền lực tối cao]
A --> C
%% Bộ máy trung ương
B --> B1[Ủy ban thường vụ Quốc hội]
B --> B2
B --> B3[Quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước]
C --> C1[Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, xã - Cơ quan chấp hành]
%% Các cơ quan thực hiện chức năng quyền lực
B --> D[Chủ tịch nước - Người đứng đầu Nhà nước]
B --> E[Chính phủ - Cơ quan hành pháp cao nhất]
B --> F[Tòa án nhân dân - Cơ quan xét xử, thực hiện quyền tư pháp]
B --> G[Viện kiểm sát nhân dân - Thực hiện quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp]
%% Mối quan hệ chịu trách nhiệm
D --> E
E --> F & G
E --> C1
F & G --> C1
***
3. Giải thích sơ đồ
1. Cơ sở pháp lý: Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân, được thực hiện thông qua các cơ quan đại diện
2. Quốc hội: Là trung tâm hệ thống quyền lực, có thẩm quyền lập hiến, lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng và giám sát toàn bộ hoạt động nhà nước
3. Các cơ quan cấp trung ương:
- Chủ tịch nước: Thay mặt nước trong các quan hệ đối nội, đối ngoại, điều hòa hoạt động giữa các cơ quan nhà nước
- Chính phủ: Thực hiện quyền hành pháp, quản lý nhà nước ở lĩnh vực kinh tế, xã hội, văn hóa
- Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân: Thực hiện chức năng tư pháp, công tố và giám sát hoạt động tư pháp
4. Chính quyền địa phương: Thực hiện quyền lực nhà nước ở cấp tỉnh và xã, chịu trách nhiệm trước Nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên
***
Nếu bạn cần thêm thông tin về cách hoạt động chi tiết của từng cơ quan hay thay đổi mới nhất theo Hiến pháp sửa đổi 2025, mình có thể giải thích thêm nhé.