Bá Thông
hỏi · Hoạt động khai thác khoáng sản vượt công suất có bị xử phạt nặng?
Vi phạm hoạt động vượt công suất trong lĩnh vực khoáng sản: Quy định xử phạt và các trường hợp thực tế 🚨
Hoạt động vượt công suất được cấp phép, đặc biệt trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, là hành vi nghiêm trọng bị pháp luật Việt Nam xử phạt nặng nhằm bảo vệ tài nguyên và môi trường. Dù câu hỏi đề cập đến "giấy xác nhận hoàn thành" chưa rõ phạm vi áp dụng, dưới đây là quy định xử phạt đầy đủ áp dụng cho phổ biến nhất với các cơ sở khai thác khoáng sản hoạt động vượt công suất ghi trong giấy phép cấp phép, cùng các trường hợp thực tế minh họa.
Quy định pháp luật về xử phạt hành chính đối với hành vi vượt công suất khai thác khoáng sản 📜
Cơ sở pháp lý chính là Nghị định 36/2020/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 04/2022/NĐ-CP) quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước và khoáng sản. Điều 41 của văn bản này chia mức phạt theo tỷ lệ vượt công suất và loại hình khoáng sản, cụ thể như sau:
| Mức vượt công suất | Hộ kinh doanh (đất san lấp thông thường) | Doanh nghiệp khai thác cát/sỏi/đất san lấp không dùng vật liệu nổ | Doanh nghiệp khai thác khoáng sản phức tạp (dùng vật liệu nổ, nước khoáng) | Hình thức xử phạt bổ sung |
|---------------------|-------------------------------------------|-----------------------------------------------------------------------|--------------------------------------------------------------------------------|---------------------------|
| Dưới 15% | Cảnh cáo | 10-20 triệu đồng | 20-40 triệu đồng | Đình chỉ 1-2 tháng (nếu vi phạm nhiều lần) |
| 15% đến dưới 25% | 10-20 triệu đồng | 30-50 triệu đồng | 50-70 triệu đồng | Đình chỉ 2-3 tháng (nếu vi phạm nhiều lần) |
| 25% đến dưới 50% | 10-20 triệu đồng | 30-50 triệu đồng | 50-70 triệu đồng | Đình chỉ 3-4 tháng (nếu vi phạm nhiều lần) |
| 50% đến dưới 100% | 10-20 triệu đồng | 50-70 triệu đồng | 70-100 triệu đồng | Đình chỉ 4-5 tháng (nếu vi phạm nhiều lần) |
| Từ 100% trở lên | 20-30 triệu đồng | 50-70 triệu đồng (cơ sở) có thể nâng mức phạt do tình tiết tăng nặng | 900 triệu - 1 tỷ đồng (than, khoáng sản nguyên liệu xi măng) | Đình chỉ 5-6 tháng, thậm chí đến 12 tháng nếu vi phạm nhiều lần |
Ngoài phạt tiền, tất cả các cơ sở vi phạm đều buộc phải áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả: cải tạo hư hỏng công trình bảo vệ môi trường, bồi thường thiệt hại hạ tầng, trả lại toàn bộ lợi nhuận bất hợp pháp thu được từ hoạt động vi phạm cho nhà nước.
Các trường hợp thực tế bị xử phạt vượt công suất khai thác mỏ ở Việt Nam 📊
Đã có nhiều doanh nghiệp lớn bị xử phạt hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng vì vi phạm này, minh họa mức độ nghiêm trọng của quy định:
1. Công ty Cổ phần Công nghệ mỏ Thanh Hóa: Năm 2024, doanh nghiệp này bị UBND tỉnh Thanh Hóa phạt 500 triệu đồng và đình chỉ hoạt động khai thác 5,5 tháng vì khai thác vượt công suất phép trung bình 200,8% trong 2 năm 2022-2023 (năm 2022 vượt 321%, năm 2023 vượt 80,6%). Đồng thời buộc sửa chữa hố lắng và hệ thống thu gom nước mưa bị hư hỏng do khai thác quá tải.
2. Hai doanh nghiệp ở Nghệ An: Năm 2023, Hợp tác xã Lam Sơn Đại Thành và Công ty CP Khai thác cát, sạn và Vận tải Thanh Chương cùng bị phạt 900 triệu đồng/đơn vị, đình chỉ hoạt động 5,5 tháng mỗi bên vì khai thác cát sông Lam vượt công suất lần lượt 171,6% và 211,2% trong năm 2021.
3. Công ty Cổ phần Xây dựng và thương mại MD Việt Nam (Bắc Giang): Năm 2024, doanh nghiệp này bị phạt tổng 365 triệu đồng cho nhiều vi phạm, trong đó 300 triệu đồng dành cho hành vi khai thác đất san lấp vượt 68,2% công suất phép trong năm 2023.
Đề xuất và lưu ý cho các cơ sở hoạt động kinh doanh có điều kiện ⚖️
Mức phạt nặng đối với hành vi vượt công suất xuất phát từ mục tiêu bảo vệ tài nguyên quốc gia, ngăn chặn khai thác cạn kiệt và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường (sạt lở đất, ô nhiễm nguồn nước, phá vỡ cảnh quan). Tuy nhiên, Hiệp hội Doanh nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI) từng đề xuất điều chỉnh quy định vào năm 2023: chỉ giữ mức xử phạt đối với các loại khoáng sản nhạy cảm như nước khoáng, cát sỏi lòng sông, còn với các khoáng sản khác, cho phép doanh nghiệp thông báo tăng công suất thay vì xử phạt, để phù hợp với biến động cung cầu thị trường.
Nếu bạn đang vận hành cơ sở kinh doanh có điều kiện về công suất (đặc biệt trong ngành khoáng sản, sản xuất công nghiệp), bạn cần kiểm tra thường xuyên sản lượng hoạt động để đảm bảo không vượt mức ghi trong giấy phép. Nếu có nhu cầu tăng công suất do nhu cầu thị trường tăng cao, hãy nộp hồ sơ điều chỉnh giấy phép đến cơ quan cấp phép có thẩm quyền thay vì tự ý tăng hoạt động, để tránh các mức phạt hành chính không đáng có. Nếu bạn muốn tìm hiểu rõ hơn về quy trình điều chỉnh công suất trên giấy phép hoạt động của ngành cụ thể bạn đang hoạt động, tôi có thể hướng dẫn chi tiết các bước thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành.

