Hướng Nguyễn
hỏi · Lượng mưa được tính như thế nào và phân loại ra sao?
Lượng mưa được tính dựa trên chiều dày của lớp nước mưa tích tụ trên một mặt phẳng ngang tại một vị trí nhất định, với giả định nước không bị thấm vào đất, bay hơi hay chảy tràn. Đơn vị đo phổ biến nhất là milimét (mm), đơn giản vì chiều cao lớp nước trên mọi diện tích thu thập đều giống nhau, bất kể kích thước miệng dụng cụ đo.
Công thức tính lượng mưa và chuyển đổi đơn vị cơ bản
Để tính lượng mưa chính xác, bạn có thể áp dụng các công thức đơn giản sau:
1. Tính lượng mưa từ thể tích nước thu được:
Lượng mưa (mm) = (Thể tích nước thu được (lít) × 1000) / Diện tích miệng dụng cụ đo (m²)
Ví dụ: Nếu dụng cụ có diện tích miệng 0,02 m² (200 cm²) thu được 0,5 lít nước, lượng mưa = (0,5 × 1000) / 0,02 = 25 mm.
2. Tính tổng thể tích nước mưa thu được trên một diện tích lớn:
Tổng nước (m³) = Lượng mưa (mm) × 0,001 × Diện tích bề mặt (m²)
Ví dụ: Lượng mưa 200mm trên sân 100m² sẽ thu được 0,2 × 100 = 20m³ nước, tương đương 20.000 lít.
Các phương pháp đo và tính lượng mưa phổ biến 📊
Bạn có thể đo lượng mưa bằng dụng cụ tự chế hoặc các thiết bị chuyên dụng, mỗi phương pháp có cách tính riêng:
Đo thủ công tại nhà bằng dụng cụ tự chế
Cách đơn giản nhất để theo dõi mưa tại nhà chỉ cần một vật chứa hình trụ đồng đường kính, thước và bút đánh dấu:
- Đặt vật chứa trên mặt bằng, cách xa cây cối, nhà cửa để tránh nước bắn tóe
- Sau mưa, đo chiều cao lớp nước trong vật chứa (tính bằng mm), con số này chính là lượng mưa tại vị trí đó
- Để tránh sai số do bay hơi, có thể thêm một lớp dầu mỏng nổi trên mặt nước.
Đo bằng vũ lượng kế chuyên dụng
Các trạm khí tượng sử dụng 3 loại vũ lượng kế phổ biến để tính lượng mưa chính xác:
- Vũ lượng kế đơn giản: Dụng cụ có miệng thu chuẩn diện tích 200cm², nước mưa được dẫn vào ống đo có vạch chia mm, người quan sát đọc trực tiếp mức nước sau mỗi trận mưa.
- Vũ lượng kế gầu lật (Tipping Bucket): Có hai gầu nhỏ dưới phễu thu, mỗi gầu đầy nước sau khi tích lũy được 0,2mm mưa sẽ tự đổ và lật ngược lại. Tổng số lần lật gầu nhân với 0,2mm sẽ ra tổng lượng mưa trong khoảng thời gian đo.
- Vũ lượng kế đo khối lượng: Cảm biến đo trọng lượng nước thu được, chuyển đổi trọng lượng thành thể tích rồi quy đổi ra lượng mưa theo mm, tự động gửi dữ liệu liên tục đến hệ thống.
Đo diện rộng bằng radar và vệ tinh thời tiết
Để lập bản đồ lượng mưa trên khu vực lớn, radar thời tiết đo năng lượng sóng vô tuyến dội ngược từ các giọt mưa, sau đó chuyển đổi thành lượng mưa tại các vị trí cách xa trạm phát sóng. Vệ tinh thời tiết cũng sử dụng cảm biến để thu thập dữ liệu mưa trên toàn cầu.
Phân loại mức độ mưa theo tiêu chuẩn WMO 📋
Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) quy định các cấp độ mưa dựa trên lượng mưa tích lũy trong 12 hoặc 24 giờ:
| Cấp độ mưa | Lượng mưa trong 12 giờ | Lượng mưa trong 24 giờ |
|------------|-------------------------|--------------------------|
| Mưa nhỏ | < 3,0 mm | < 6,0 mm |
| Mưa vừa | 8,0 - 25,0 mm | 16,0 - 50,0 mm |
| Mưa to | 26,0 - 50,0 mm | 51,0 - 100,0 mm |
| Mưa rất to | > 50,0 mm | > 100,0 mm |
Bạn có muốn tìm hiểu thêm về cách áp dụng dữ liệu lượng mưa để tính toán kích thước hệ thống thoát nước phù hợp cho công trình xây dựng, hay cách theo dõi lịch mưa để lên kế hoạch tưới tiêu cho vườn cây của mình?

