Mùa mưa và mùa lũ: Xác định ranh giới khoa học, pháp lý và thực tế như thế nào?

Cách phân biệt mùa lũ và mùa mưa theo tiêu chuẩn khoa học, pháp lý và thực tế Mùa mưa và mùa lũ là hai khái niệm liên quan chặt chẽ nhưng hoàn toàn khác nhau, có thể phân biệt theo các tiêu chí sau: 1. Phân biệt theo khái niệm cơ bản - Mùa mưa: Là khoảng thời gian trong năm có lượng mưa lớn hơn mức trung bình theo quy luật theo mùa, do gió mùa hoặc các hiện tượng thời tiết khác gây ra. - Mùa lũ: Là giai đoạn nước sông dâng cao do lượng mưa lớn tích tụ, gây ngập lụt tại các vùng ven sông. Mùa lũ luôn xảy ra sau mùa mưa khoảng 1 tháng vì nước mưa cần thời gian chảy vào hệ thống sông. 2. Tiêu chí phân biệt theo khoa học thủy văn Theo các nghiên cứu của Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi Khí hậu (IMHEN): - Xác định mùa mưa: Dựa vào tổng lượng mưa tháng, xác định các tháng có lượng mưa vượt mức trung bình hàng năm. - Xác định mùa lũ: Dựa vào lưu lượng dòng chảy sông, phân loại thành: + Dòng chảy ngầm: Nước thấm đất duy trì dòng chảy ổn định trong mùa cạn + Dòng chảy mặt: Nước mưa chảy nhanh vào sông, gây dâng nước đột ngột Mùa lũ bắt đầu khi dòng chảy mặt chiếm ưu thế chủ đạo trên biểu đồ thủy văn. Để loại bỏ sai số do thời tiết bất thường, các chuyên gia hiện nay sử dụng phương pháp chuẩn trượt dài hạn: so sánh lưu lượng tháng hiện tại với giá trị trung bình 30-50 năm lịch sử, chỉ công nhận mùa lũ khi xác suất xuất hiện trên 50%. 3. Ví dụ phân biệt tại các lưu vực sông Việt Nam - Lưu vực sông Hồng: + Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10 + Mùa lũ từ tháng 6 đến tháng 10, có sự chênh lệch 1 tháng so với mùa mưa - Lưu vực sông Gianh (Trung Bộ): + Mùa mưa từ tháng 8 đến tháng 11 + Mùa lũ từ tháng 9 đến tháng 11, cũng có sự chênh lệch 1 tháng 4. Phân biệt theo quy định pháp lý Theo Quyết định 05/2020/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, mùa lũ được quy định cụ thể theo từng vùng địa lý: - Bắc Bộ: 15/6 – 15/10 - Thanh Hóa – Hà Tĩnh: 15/7 – 15/11 - Quảng Bình – Ninh Thuận: 01/9 – 15/12 - Tây Nguyên: 15/6 – 30/11 Trong thời gian mùa lũ pháp định, các hồ chứa thủy điện phải xả nước theo quy trình để dành dung tích phòng lũ. Bạn có thể cung cấp thông tin về vùng địa lý cụ thể để tôi giúp bạn xác định chính xác thời gian mùa mưa và mùa lũ tại khu vực đó nhé.