Nghị định 183/2025/NĐ-CP: Khung pháp lý mới cho trồng dược liệu trong rừng có gì đáng chú ý?

Nghị định 183/2025/NĐ-CP: Những thay đổi và quy định mới nhất về hoạt động trồng dược liệu trong rừng Nghị định 183/2025/NĐ-CP ngày 01 tháng 7 năm 2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 156/2018/NĐ-CP về chi tiết thi hành Luật Lâm nghiệp, là văn bản pháp lý đầu tiên hoàn thiện khung hành lang cho hoạt động nuôi, trồng và khai thác cây dược liệu trong rừng tại Việt Nam. Dưới đây là những quy định cốt lõi và thay đổi quan trọng nhất: *** 1. Định nghĩa khái niệm mới Đây là lần đầu tiên các khái niệm được đưa vào văn bản pháp lý: «- Cây dược liệu trong rừng: Loài thực vật, nấm sinh trưởng, phát triển trong rừng, cung cấp nguyên liệu làm thuốc phục vụ chăm sóc sức khỏe con người. - Khai thác cây dược liệu trong rừng: Hoạt động thu gom, thu hoạch cây dược liệu tự nhiên trong rừng hoặc sản phẩm từ cây dược liệu được nuôi trồng theo quy định.» *** 2. Nguyên tắc cốt lõi bảo vệ rừng Tất cả hoạt động trồng dược liệu trong rừng đều phải tuân thủ quy tắc không làm thay đổi hoặc suy giảm chức năng sinh thái của rừng: «- Không được xâm lấn, phá hủy hoặc làm suy giảm diện tích, chất lượng rừng tự nhiên. - Cây dược liệu được trồng phải phù hợp với điều kiện sinh thái khu vực, thuộc danh mục cây dược liệu có giá trị cao do Bộ Y tế ban hành hoặc được tỉnh công nhận. - Tuyệt đối không được lợi dụng hoạt động trồng dược liệu để khai thác cây dược liệu tự nhiên trong rừng trái phép.» *** 3. Quy định về xử lý, chế biến sản phẩm Văn bản nghiêm cấm các hoạt động gây nguy cơ cháy rừng và phá vỡ cân bằng sinh thái tại khu bảo tồn: «- Không được sơ chế, sấy, bảo quản, chế biến cây dược liệu ngay trong khu rừng đặc dụng, rừng phòng hộ hay rừng sản xuất. - Sản phẩm sau thu hoạch phải được vận chuyển ra hoàn toàn khỏi khu vực rừng để thực hiện các bước xử lý tiếp theo tại cơ sở ngoài khu bảo tồn.» *** 4. Hình thức thực hiện hoạt động Các chủ rừng có thể lựa chọn một trong các hình thức sau theo quy định: «- Tự trồng cây dược liệu trực tiếp. - Hợp tác, liên doanh với tổ chức, cá nhân nước ngoài hoặc trong nước. - Cho thuê môi trường rừng để tổ chức khác trồng cây dược liệu.» *** 5. Quy định về hồ sơ và phê duyệt Tất cả hoạt động đều phải có phương án chi tiết và được phê duyệt theo quy trình pháp lý: «- Phương án trồng dược liệu phải được lập chi tiết, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt trước khi triển khai. - Hộ dân, cộng đồng có thể tổ chức thành nhóm để xây dựng phương án và được khuyến khích phát triển theo hướng tập thể, quy mô lớn. - Đối với rừng đặc dụng, chỉ chủ rừng là tổ chức, cộng đồng dân cư, hộ gia đình, cá nhân được phép thực hiện hoạt động này theo quy định.» *** 6. Quy định về hợp đồng thuê rừng Văn bản quy định rõ ràng các điều khoản hợp đồng thuê môi trường rừng để trồng dược liệu: «- Mức giá thuê không thấp hơn 5% doanh thu thực tế của bên thuê. - Thời hạn thuê tối đa 10 năm theo chu kỳ cây trồng. - Nếu sau 12 tháng ký hợp đồng mà bên thuê không triển khai hoạt động, chủ rừng có quyền chấm dứt hợp đồng, trừ trường hợp bất khả kháng.» *** 7. Chất lượng và tiêu chí lựa chọn đối tác Văn bản quy định các tiêu chí lựa chọn tổ chức, cá nhân thuê rừng: «- Được đánh giá theo bộ hồ sơ kỹ thuật chi tiết. - Ưu tiên các đơn vị từng nhận khoán bảo vệ rừng hiệu quả và có kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực dược liệu. - Chủ rừng được toàn quyền phê duyệt và chịu trách nhiệm về lựa chọn đối tác thuê rừng.» *** 8. Phân loại theo loại rừng Văn bản phân biệt rõ quy định cho từng loại rừng để bảo vệ hệ sinh thái: «- Rừng đặc dụng: Chỉ được trồng cây dược liệu theo kiểu phân tán hoặc theo đám, diện tích không vượt quá 1/3 diện tích lô rừng. - Rừng sản xuất và rừng phòng hộ: Có thể thực hiện mô hình kết hợp nông, lâm nghiệp với cây dược liệu với diện tích không vượt quá giới hạn quy định trong phương án quản lý rừng bền vững.» *** 9. Phân chia trách nhiệm giữa các bộ ngành Văn bản quy định rõ trách nhiệm của từng cơ quan quản lý: «- Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Hướng dẫn kỹ thuật, kiểm tra hoạt động trồng dược liệu trong rừng trên toàn quốc. - Bộ Y tế: Ban hành danh mục cây dược liệu có giá trị y tế và kinh tế cao toàn quốc. - UBND cấp tỉnh: Xây dựng danh mục cây dược liệu phù hợp điều kiện địa phương, tổ chức phê duyệt và giám sát toàn bộ quá trình trồng và khai thác.» *** 10. Xử lý vi phạm Văn bản quy định rõ hình thức xử lý vi phạm hoạt động trồng dược liệu trong rừng: «- Các trường hợp vi phạm sẽ bị xử lý theo Luật Lâm nghiệp và các văn bản pháp lý liên quan. - Chủ rừng có quyền chấm dứt hợp đồng thuê rừng nếu bên thuê vi phạm quy định pháp luật hoặc không tuân thủ phương án đã phê duyệt. - Các tổ chức, cá nhân vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi của họ gây thiệt hại nghiêm trọng cho tài nguyên rừng và hệ sinh thái.»