Phạm Đức Hải
hỏi · những hành tinh kì lạ nhất vũ trụ
Vũ trụ chứa đựng vô số những ngoại hành tinh (hay hành tinh ngoài hệ mặt trời) với những đặc điểm vô cùng kỳ lạ và khác biệt so với các hành tinh trong Hệ Mặt Trời của chúng ta. Sự khám phá về chúng bắt đầu tăng nhanh kể từ năm 1995.
Dưới đây là danh sách tổng hợp những ngoại hành tinh được ghi nhận là kỳ lạ và độc đáo nhất dựa trên các phát hiện khoa học gần đây:
Những Ngoại Hành Tinh Có Thời Tiết và Bề Mặt Khắc Nghiệt 🌡️
Nhiều hành tinh có điều kiện môi trường cực đoan, hoàn toàn không phù hợp cho sự sống như Trái Đất.
- WASP-76b: Hành tinh này nổi tiếng với hiện tượng mưa sắt nóng chảy. Một mặt của nó luôn đối diện với ngôi sao chủ, đạt nhiệt độ khoảng $2.500$ độ C, đủ để làm bốc hơi sắt. Sắt bay hơi này sau đó bị thổi sang mặt lạnh hơn, ngưng tụ và rơi xuống dưới dạng mưa kim loại lỏng.
- HD 189733 b: Hành tinh màu xanh lam này có điều kiện thời tiết chết chóc với những cơn mưa thủy tinh nóng chảy. Màu xanh là do sự phản chiếu của silicat trong khí quyển, vốn tạo thành các hạt thủy tinh do nhiệt độ bề mặt lên tới $1.300$ độ C.
- KELT-9b: Được mệnh danh là ngoại hành tinh nóng nhất từng được biết đến, KELT-9b có nhiệt độ bề mặt ban ngày hơn $4.000$ độ C, nóng hơn nhiều ngôi sao. Nhiệt độ này đủ sức xé toạc các phân tử trong khí quyển, để lại sắt nguyên tử và titan.
- TOI-1075 b: Là một Siêu Trái Đất cực nóng, hành tinh này có lớp magma bao phủ và một năm chỉ kéo dài khoảng $14.5$ giờ.
Những Hành Tinh Có Hình Dạng và Quỹ Đạo Độc Đáo 🔄
Sự tương tác hấp dẫn mạnh mẽ hoặc các điều kiện hình thành khác biệt đã tạo ra những hành tinh có hình dáng hoặc quỹ đạo bất thường.
- WASP-121b và WASP-103b: Cả hai hành tinh này đều bị lực hấp dẫn của sao chủ kéo căng đến mức chúng không còn hình cầu hoàn hảo. WASP-121b có hình dạng giống quả bóng bầu dục, trong khi WASP-103b có hình dáng giống quả bóng đá hơn.
- HR 5183 b: Hành tinh này có quỹ đạo cực kỳ lệch tâm, hay hình quả trứng, khác hẳn quỹ đạo hình tròn thông thường. Nó mất khoảng $45$ đến $100$ năm Trái Đất để hoàn thành một vòng quay.
- Upsilon Andromeda b: Là một "thế giới của lửa và băng" với sự chênh lệch nhiệt độ không gian một không hai: ban ngày lên tới $1.600$ độ C, trong khi ban đêm có thể xuống tới $-20$ độ C.
Những Hành Tinh Mang Bản Chất Lai Ghép hoặc Đặc Biệt 👽
Một số ngoại hành tinh sở hữu những đặc điểm khiến các nhà khoa học phải phân loại lại các khái niệm về hành tinh.
- TOI-849 b: Đây là một thế giới bị "lột trần", được cho là lõi lộ ra của một hành tinh khí khổng lồ đã bị sao chủ phá hủy bầu khí quyển. Nó là thế giới đá lớn nhất từng được phát hiện, nặng gấp $40$ lần Trái Đất.
- 55 Cancri e: Được xem là ngoại hành tinh giá trị nhất vũ trụ, các nhà khoa học tin rằng nó có thể cấu tạo chủ yếu từ carbon áp suất cao dưới dạng than chì và kim cương, trộn lẫn với sắt.
- LTT 1445Ab: Hành tinh này nằm trong hệ thống có ba mặt trời (hệ thống ba sao lùn đỏ).
- OGLE-2016-BLG-1928: Đây là một ngoại hành tinh giả mạo (hoặc hành tinh cô độc) được phát hiện, trôi dạt tự do trong Dải Ngân hà mà không quay quanh ngôi sao chủ nào.
***
Insight: Sự đa dạng của các ngoại hành tinh cho thấy các mô hình hình thành hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời có thể phong phú và khắc nghiệt hơn chúng ta từng tưởng tượng.
Xác nhận: Các phát hiện về mưa sắt, mưa thủy tinh và hành tinh kim cương minh họa cho khả năng vật chất tồn tại ở trạng thái và điều kiện mà khoa học Trái Đất hiếm khi chứng kiến. Bạn có muốn tìm hiểu sâu hơn về một loại ngoại hành tinh cụ thể nào trong danh sách trên không, ví dụ như các hành tinh có mưa kim loại?


