Trần Liu
hỏi · Phụ nữ trong vũ trụ: Từ "chim mòng biển" đầu tiên đến tương lai chinh phục các vì sao?
Phi hành gia Valentina Tereshkova - người phụ nữ đầu tiên bay vào vũ trụ 🌌
Bối cảnh và hành trình từ công nhân dệt may đến nhà du hành vũ trụ
"Con chim không thể bay chỉ bằng một cánh. Hành trình vào vũ trụ của con người không thể phát triển thêm nữa nếu không có sự tham gia tích cực của phụ nữ" - đó là lời Valentina Tereshkova chia sẻ về thành tựu lịch sử của mình.
Valentina Tereshkova sinh ra ngày 6/3/1937 tại ngôi làng nhỏ Maslennikovo gần thành phố Yaroslavl, Nga. Cha bà là người lái máy kéo, mẹ làm công nhân dệt may. Sau khi tốt nghiệp, bà theo nghề dệt may trước khi theo học để trở thành kỹ sư. Từ khi còn trẻ, bà đã có niềm đam mê nhảy dù và thực hiện cú nhảy đầu tiên ở tuổi 22 vào tháng 5/1959 tại câu lạc bộ bay địa phương.
Sau chuyến bay thành công của Yuri Gagarin năm 1961, Sergey Korolyov - kỹ sư trưởng chương trình vũ trụ Liên Xô đã đề xuất đưa phụ nữ lên vũ trụ. Với niềm đam mê khám phá bầu trời, Tereshkova đăng ký tham gia chương trình và vượt qua hơn 400 ứng cử viên để trở thành phi hành gia. Vào thời điểm được chọn, bà vẫn đang làm công nhân dệt may tại một nhà máy địa phương.
Bà đã trải qua nhiều tháng huấn luyện gian khổ, bao gồm các bài học về môi trường không trọng lượng, thử nghiệm cách ly, máy ly tâm, 120 lần nhảy dù và huấn luyện lái máy bay phản lực. Năm 1969, bà tốt nghiệp Học viện Kỹ thuật Không gian và Vũ trụ Zhukovsky.
***
Chuyến bay lịch sử ngày 16/6/1963 🛰️
Trước chuyến bay, Tereshkova đã chứng kiến buổi phóng sứ mệnh Vostok-5 tại Sân bay vũ trụ Baikonur vào ngày 14/6/1963, rồi bước vào giai đoạn hoàn tất chuẩn bị cho chuyến bay của mình.
Sáng 16/6/1963, bà cùng phi hành gia dự bị Solovyova được đưa đến bệ phóng bằng xe buýt trong bộ đồ du hành vũ trụ. Sau khi kiểm tra hệ thống liên lạc và hỗ trợ sự sống, Tereshkova vào tàu Vostok-6 và cố định vị trí. Trước khi cất cánh, bà phát ra lời kêu gọi đầy cảm xúc: "Hỡi bầu trời, hãy ngả mũ!".
Sau 2 giờ đếm ngược, Vostok-6 cất cánh thành công. Sau vài giờ, bà đã liên lạc với nhà du hành Bykovsky thuộc sứ mệnh Vostok-5, tạo ra lần thứ hai trong lịch sử có hai tàu vũ trụ có người lái ở cùng thời điểm trong không gian. Với ký hiệu cuộc gọi vô tuyến là "Chaika" (chim mòng biển), Tereshkova trở thành người phụ nữ đầu tiên bay vào vũ trụ khi bà 26 tuổi.
Chuyến bay kéo dài 2 ngày 23 giờ 12 phút, trong đó bà liên tục ghi nhật ký, thực hiện các bài kiểm tra thu thập dữ liệu về phản ứng cơ thể với môi trường vũ trụ và chụp ảnh Trái Đất. Những bức ảnh này sau đó được sử dụng để xác định các tầng sol khí trong bầu khí quyển.
***
Thành tựu và di sản
- Danh hiệu và giải thưởng: Bà được phong danh hiệu "Anh hùng Liên Xô", tên bà được đặt cho ngọn núi lửa trên Mặt Trăng, một tiểu hành tinh và nhiều tuyến phố tại Nga và các nước khác. Bà cũng nhận Huân chương Lenin, Huân chương Cách mạng tháng Mười, Huy chương Hòa bình của Liên hợp quốc và danh hiệu Anh hùng Lao động Việt Nam năm 1971.
- Sự nghiệp nghiên cứu: Tereshkova là tác giả hơn 50 công trình nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực hàng không vũ trụ.
- Di sản cho nữ giới: Sau gần 6 thập kỷ chuyến bay lịch sử, đã có hơn 64 phi hành gia nữ tiếp bước bà, chiếm hơn 10% tổng số phi hành gia vũ trụ toàn cầu. Năm 1982, Svetlana Savitskaya trở thành người phụ nữ thứ hai bay vào vũ trụ sau Tereshkova.
Nguồn: Dân trí, 08/03/2023

