Quyết định 27/2025 và Thông tư 15/2025: Cải cách hay Rủi ro trong đánh giá cấp xã?

Tinh gọn quy trình, phân cấp mạnh mẽ: Các chủ đề thảo luận nổi bật về Quyết định 27/2025/QĐ-TTg và Thông tư 15/2025/TT-BTP Với hiệu lực từ ngày 01/01/2026, cặp văn bản Quyết định 27/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư 15/2025/TT-BTP của Bộ Tư pháp đánh dấu bước cải cách lớn trong công tác đánh giá cấp xã, phường, đặc khu đạt chuẩn tiếp cận pháp luật, thay thế hoàn toàn quy định cũ từ năm 2021. Dưới đây là các chủ đề thảo luận có chiều sâu, phù hợp cho hội nghị phổ biến, nhóm làm việc hoặc thảo luận chuyên ngành: 1. Thay đổi căn bản phù hợp mô hình chính quyền 2 cấp ✅ Đây là điểm cốt lõi nhất của hai văn bản, do từ năm 2025 Việt Nam đã chính thức áp dụng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (xóa bỏ cấp huyện) theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương sửa đổi. Các nội dung thảo luận có thể tập trung vào: - Việc loại bỏ Hội đồng đánh giá cấp huyện (không còn tồn tại) và quy trình tự đánh giá của UBND cấp xã → thẩm định của Sở Tư pháp → phê duyệt của UBND cấp tỉnh có phát sinh vướng mắc gì trong thực tế không? - Tại sao việc bỏ cấp huyện giữa quy trình đánh giá vừa giúp tinh gọn thủ tục, vừa rút ngắn thời gian công nhận chuẩn tiếp cận pháp luật cho các đơn vị? - Làm thế nào để Sở Tư pháp đủ nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ thẩm định hồ sơ toàn tỉnh, khi trước đây công việc này được phân chia cho các hội đồng cấp huyện? 2. Tiêu chí tinh gọn, bỏ quy định chấm điểm: Cải tiến hay rủi ro? ⚖️ Khác với quy định cũ năm 2021, hai văn bản mới chỉ giữ lại 3 tiêu chí chính và 14 chỉ tiêu, thay vì quy định phức tạp về cách tính điểm cho từng nội dung. Các chủ đề thảo luận: - Việc chuyển từ đánh giá theo điểm số sang đánh giá theo “đạt/không đạt” yêu cầu, tỷ lệ quy định có giúp đơn giản hóa công tác tự đánh giá của cấp xã không? Có nguy cơ làm mất tính phân hóa, không phản ánh đúng mức độ hoàn thành của các đơn vị không? - Chỉ tiêu mới bổ sung về “Tự kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND cấp xã” có thực sự phù hợp với năng lực của cán bộ tư pháp cấp xã hiện nay, cần bổ sung đào tạo gì để thực hiện được? - Việc loại bỏ điều kiện “không có cán bộ chủ chốt bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự” trong năm đánh giá là bước đi hợp lý để tập trung vào thực chất tiêu chí, hay có thể làm giảm trách nhiệm của cán bộ đứng đầu? 3. Phân cấp mạnh mẽ cho địa phương: Cơ hội và thách thức 📋 Quyết định 27/2025 giao quyền tự chủ lớn cho UBND cấp tỉnh trong việc quy định quy trình đánh giá, thời gian lấy số liệu, hình thức thẩm định hồ sơ. Các nội dung thảo luận: - Làm thế nào để các tỉnh xây dựng quy trình nội bộ, quy trình điện tử đánh giá công nhận chuẩn tiếp cận pháp luật đảm bảo tính thống nhất, không tạo ra sự khác biệt quá lớn giữa các địa phương? - Việc UBND tỉnh tự quyết định thời gian tổ chức đánh giá, thay vì có quy định chung của Trung ương, có giúp kết quả đánh giá được tích hợp linh hoạt vào các bộ tiêu chí khác (nông thôn mới, đô thị văn minh) như mục tiêu đề ra không? - Rủi ro gì có thể phát sinh khi quyền thẩm định và công nhận tập trung chủ yếu ở cấp tỉnh, làm thế nào để đảm bảo tính minh bạch, tránh tiêu cực trong quá trình đánh giá? 4. Giảm tải hồ sơ, biểu mẫu: Đã đủ tinh gọn chưa? 📑 Thông tư 15/2025 chỉ còn giữ lại 6 biểu mẫu, giảm 4 biểu mẫu so với quy định cũ năm 2021, đồng thời kế thừa và chỉnh sửa các biểu mẫu phù hợp với thực tế mới. Các chủ đề thảo luận: - Việc cắt giảm hơn 1/3 số lượng biểu mẫu có thực sự giảm tải công việc chuẩn bị hồ sơ cho cán bộ cấp xã không? Còn biểu mẫu nào không cần thiết, hoặc thiếu biểu mẫu nào để theo dõi, đánh giá đầy đủ các tiêu chí? - Làm thế nào để số hóa toàn bộ quy trình nộp hồ sơ, đánh giá, để tránh tình trạng phải chuẩn bị cả bản giấy và bản điện tử như nhiều thủ tục hành chính hiện nay? 5. Tác động thực tế đến công tác phổ biến pháp luật tại cơ sở 🌱 Hai văn bản không chỉ là quy định hành chính, mà còn có tác động lớn đến chất lượng công tác tư pháp tại các địa phương. Các chủ đề thảo luận mở rộng: - Việc áp dụng Quyết định 27/2025 có thể giúp nâng cao chất lượng hòa giải ở cơ sở, phổ biến giáo dục pháp luật cho người dân như mục tiêu đề ra không? Cần giải pháp gì để các tiêu chí không dừng lại ở việc “đạt chuẩn” trên giấy tờ? - Làm thế nào để kết quả công nhận đạt chuẩn tiếp cận pháp luật của các xã, phường thực sự trở thành căn cứ để đánh giá hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã, thay vì chỉ là một danh hiệu? Nếu bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về một chủ đề cụ thể, ví dụ cách xây dựng kế hoạch triển khai hai văn bản tại địa phương, hoặc phân tích chi tiết từng tiêu chí đánh giá, tôi có thể cung cấp thêm thông tin chi tiết theo yêu cầu.