Lê Viiết Thành
hỏi · Thao tác lập luận là gì và những kỹ thuật nào giúp bạn thuyết phục hơn?
Thao tác lập luận là những kỹ thuật, phương pháp sử dụng trong tư duy logic để trình bày, giải thích, chứng minh hay bác bỏ một quan điểm, vấn đề một cách rõ ràng, có hệ thống và thuyết phục trong văn bản nghị luận.
Các thao tác lập luận phổ biến nhất bao gồm:
1. Giải thích: Cắt nghĩa, làm rõ một sự việc, hiện tượng, khái niệm để người khác hiểu đúng, hiểu rõ vấn đề bằng cách đưa ra lý lẽ, dẫn chứng hoặc trả lời các câu hỏi cốt lõi về đối tượng được bàn luận.«Ví dụ: Tác giả giải thích lý do Edison bị chê bai không phải vì học kém, mà vì cậu luôn đặt câu hỏi "tại sao" và "như thế nào", đi ngược lại suy nghĩ của đám đông.»
2. Chứng minh: Sử dụng dẫn chứng, lý lẽ để khẳng định một quan điểm là đúng hoặc sai, giúp người đọc tin vào luận điểm được đưa ra.«Ví dụ: Đoạn trích sử dụng sự nghiệp của Edison để chứng minh rằng việc dám đi ngược lại đám đông sẽ mang lại thành công vĩ đại cho nhân loại.»
3. Bác bỏ: Sử dụng lý lẽ, chứng cứ để gạt bỏ quan điểm sai lệch, đồng thời nêu lên quan điểm đúng đắn của mình.
4. Bình luận: Đưa ra nhận xét, đánh giá, đề xuất về một hiện tượng, vấn đề trong cuộc sống hoặc văn bản, thể hiện chủ kiến của người viết.
5. So sánh: Đối chiếu hai hay nhiều đối tượng, hiện tượng với nhau trên cùng tiêu chí để làm nổi bật sự giống hay khác biệt, làm sáng tỏ vấn đề được nghiên cứu.
6. Phân tích: Chia tách đối tượng theo nhiều yếu tố, dựa trên các tiêu chí và quan hệ nhất định như nhân quả, mối liên hệ giữa các yếu tố để làm rõ bản chất của vấn đề.
***
Trong đoạn trích bạn đã chia sẻ trước đó, tác giả đã kết hợp nhiều thao tác lập luận:
- Giải thích lý thuyết về sự thoải mái chấp nhận cuộc sống bằng phẳng và khuyến khích vượt lên đám đông
- Chứng minh quan điểm bằng sự nghiệp của Edison và câu nói của Karl Marx
- Bình luận về giá trị của việc tạo ra dấu ấn riêng cho cuộc đời.
Bạn có muốn tìm hiểu thêm về cách kết hợp các thao tác lập luận trong một văn bản cụ thể không?
