Anh Pham
hỏi · Thống kê thực trạng lừa đảo trên mạng hiện nay
Thực trạng lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam năm 2025-2026
Tình hình quy mô và mức độ thiệt hại
- Trong giai đoạn 2020-2025, cả nước đã xảy ra 24.295 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên mạng, gây thiệt hại gần 40.000 tỷ đồng, với mức tăng trưởng hàng năm và giảm nhẹ 20% vào năm 2025.
- Chỉ trong 9 tháng đầu năm 2024, Cục An toàn thông tin Bộ TT&TT đã tiếp nhận hơn 22.200 phản ánh về lừa đảo trực tuyến, 80% liên quan đến chiếm đoạt tài sản qua hình thức giả mạo ngân hàng, ví điện tử và lừa đảo đầu tư.
- Năm 2024, tổng thiệt hại do lừa đảo trực tuyến ước tính lên đến 18.900 tỷ đồng, với trung bình 1 người nạn nhân trên 220 người dùng smartphone.
- Đến quý III năm 2025, lừa đảo trên mạng chiếm tới 59% tổng số tội phạm hình sự, với mỗi vụ gây thiệt hại ngày càng lớn cho người dân.
Các hình thức lừa đảo phổ biến
- Lừa đảo giả mạo cơ quan nhà nước: Tội phạm mạo danh cán bộ bảo hiểm xã hội, ngân hàng hoặc công an để hướng dẫn nạn nhân đăng nhập ứng dụng VNeID, VssID và chuyển tiền vào tài khoản "xác minh".
- Lừa đảo đầu tư tiền điện tử, ngoại hối: Tạo các sàn giao dịch giả mạo như "ATFX" với hứa hẹn lãi suất lên đến 24%/ngày, chiếm đoạt tài sản của hàng ngàn nạn nhân.
- Lừa đảo qua mạng xã hội: Chiếm tới 70% tổng số vụ lừa đảo, với hình thức tặng quà giả mạo chính sách quốc khánh, lừa dối người già mua sản phẩm dinh dưỡng và đóng phí khuyến mãi.
- Sử dụng công nghệ AI: Tội phạm sử dụng Deepfake, giọng nói giả mạo và email cá nhân hóa để tăng hiệu quả tấn công, làm khó việc phát hiện.
- Lừa đảo tình cảm và xã hội: Xây dựng mối quan hệ trên ứng dụng hẹn hò, sau đó lừa tiền qua câu chuyện khẩn cấp.
Đối tượng và phương thức tấn công
- Các tội phạm chủ yếu lợi dụng tâm lý hiếu kỳ, kiếm tiền nhanh của người dân, đặc biệt nhắm vào nhóm người già, nghèo, học sinh, sinh viên và người sắp nghỉ hưu.
- Họ thường mua bán thông tin cá nhân trên mạng xã hội, sử dụng phần mềm mã hóa đầu số gọi đi và tạo ứng dụng giả mạo để chiếm quyền điều khiển thiết bị di động, thu thập thông tin nhạy cảm.
- Các "tập đoàn lừa đảo" hoạt động có tổ chức, xuyên quốc gia, mở rộng hoạt động đến nhiều nước trên thế giới với lợi nhuận siêu lớn và rủi ro thấp.
Hành động phòng chống của nhà nước
- Năm 2024 được xác định là "Năm phòng chống lừa đảo trực tuyến", Bộ TT&TT thành lập Liên minh Phòng chống Lừa đảo Trực tuyến để tuyên truyền và hướng dẫn kỹ thuật.
- Bộ Công an đã triệt phá nhiều chuyên án lớn, như vụ lừa đảo do Trần Quang Đạo cầm đầu với hơn 10 nghìn nạn nhân và thiệt hại 50 tỷ đồng, cùng vụ án ATFX với 74 đối tượng bị bắt.
- ASEAN đã thông qua Chiến lược hợp tác an ninh mạng giai đoạn 2026-2030, thành lập Đội ứng cứu khẩn cấp máy tính khu vực (CERT) và xây dựng Hướng dẫn chính sách chống lừa đảo để tăng cường hợp tác xuyên biên giới.
- Chính phủ đã hoàn thiện khung pháp lý về an toàn thông tin mạng, tăng cường giám sát và triển khai các biện pháp bảo mật như xác thực hai yếu tố, sinh trắc học cho thanh toán trực tuyến.
Lời khuyên cho người dân
- Không cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, mật khẩu tài khoản ngân hàng cho bất kỳ ai qua điện thoại, tin nhắn hoặc mạng xã hội.
- Chỉ truy cập các trang web chính thống, tải ứng dụng từ cửa hàng ứng dụng hợp pháp và bật xác thực hai yếu tố cho tài khoản ngân hàng.
- Khi nhận được tin nhắn hoặc cuộc gọi đáng ngờ, hãy bình tĩnh kiểm chứng qua kênh thông tin chính thống của cơ quan chức năng hoặc ngân hàng.
- Hợp tác với cơ quan chức năng khi bị lừa đảo, không che giấu thông tin để giúp lực lượng truy vết và thu hồi tài sản bị chiếm đoạt.

