Triết học được phân chia thành những trường phái nào?

Trong chương trình Triết học phổ thông/đại cương ở Việt Nam, người ta thường trả lời câu này dựa trên “vấn đề cơ bản của triết học”. 1. Nếu hỏi theo quan điểm Mác–Lênin (chương trình GDCD, Triết học Mác–Lênin) 📚 a. Căn cứ phân chia các trường phái triết học ✂️ Nguyên tắc cơ bản để phân chia các trường phái triết học là cách giải quyết vấn đề cơ bản của triết học (quan hệ giữa vật chất và ý thức, cái nào có trước, cái nào quyết định). b. Hai trường phái lớn nhất 🌗 Theo cách này, toàn bộ lịch sử triết học được chia thành hai trường phái chính: - Chủ nghĩa duy vật: Thừa nhận vật chất có trước, quyết định ý thức. - Chủ nghĩa duy tâm: Thừa nhận ý thức/tinh thần có trước, quyết định vật chất. Ngoài ra, còn các dạng lập trường khác: - Nhất nguyên luận duy vật: Chỉ thừa nhận một thực thể là vật chất. - Nhất nguyên luận duy tâm: Chỉ thừa nhận một thực thể là tinh thần. - Nhị nguyên luận: Coi vật chất và tinh thần là hai nguyên thể cùng tồn tại song song, độc lập, cùng là nguồn gốc thế giới. - Đa nguyên luận: Cho rằng thế giới có nhiều nguyên thể khác nhau, nhưng thường không triệt để, dễ nghiêng về duy tâm. c. Theo phương diện nhận thức 🔍 Khi trả lời câu hỏi “Con người có nhận thức được thế giới không?”, trong giáo trình Mác–Lênin thường nêu 3 trường phái: - Thuyết khả tri: Khẳng định con người có thể nhận thức được thế giới. - Thuyết bất khả tri: Cho rằng không thể biết chắc về thế giới. - Hoài nghi luận: Nâng sự hoài nghi lên thành nguyên tắc, luôn nghi ngờ khả năng đạt tới chân lý khách quan. 2. Nếu hiểu rộng theo lịch sử triết học thế giới 🌍 Ngoài cách chia “duy vật – duy tâm”, lịch sử triết học thế giới còn rất nhiều trường phái/“ism”: - Ở phương Tây: chủ nghĩa kinh nghiệm, duy lý, hiện tượng học, hiện sinh, thực dụng, phân tích, cấu trúc, hậu hiện đại, v.v. - Ở Ấn Độ: Samkhya, Yoga, Mimansa, Vedanta… - Ở Trung Quốc: Nho gia, Đạo gia, Mặc gia, Pháp gia, v.v. Nhưng trong phạm vi môn Triết học Mác–Lênin/GDCD phổ thông, đề thi thường chỉ yêu cầu: - Triết học chia thành mấy trường phái chính? → Hai trường phái: chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm. Nếu bạn cho mình biết bạn đang học cấp độ nào (THPT, đại học, môn cụ thể), mình có thể soạn cho bạn một đoạn trả lời ngắn đúng “văn phong bài thi” để bạn ghi nhớ dễ hơn.