Hoàng Sáu Thẹo
hỏi · Tự tạo một ca khúc đồng dao
Cách tự sáng tác ca khúc đồng dao theo nét văn hóa dân gian Việt Nam
Đồng dao là những bài ca thiếu nhi truyền miệng, mang nét trong trẻo, giản dị, gắn liền với tuổi thơ và cuộc sống hàng ngày của dân tộc. Để tự sáng tác một ca khúc đồng dao thành công, bạn chỉ cần theo bốn bước đơn giản, dựa trên cảm xúc thực tế và nét thơ dân gian đã được khẳng định qua hàng trăm năm.
Bước 1: Lấy cảm hứng từ những trải nghiệm thực tế
Như nhạc sĩ Trương Quang Tuyến đã làm khi sáng tác liên khúc Đồng dao, hãy bắt đầu từ những kỷ niệm tuổi thơ, những hoạt động vui chơi hàng ngày của trẻ em: chăn trâu, cắt cỏ, chơi ô ăn quan, thả diều hay tụ tập hát ca dưới lũy tre làng. Bạn có thể ghi lại những câu hát ngẫu nhiên mà trẻ em làng hay hát, hay những nhịp điệu đơn giản bạn từng nghe trong childhood.
Ví dụ, bạn có thể lấy cảm hứng từ trò chơi tìm người “làm đỉa” hay câu hát “Oẳn tù tì ra cái gì ra cái này” như trong bài viết trên Báo Hà Tĩnh, hay từ giai điệu “Dung dăng dung dẻ” đã được nhà văn Kao Sơn sử dụng làm đường link cho cuốn tiểu thuyết Khúc đồng dao lấm láp.
Bước 2: Viết lời ca theo cấu trúc đồng dao tiêu chuẩn
Ca khúc đồng dao thường có cấu trúc ngắn gọn, 4-6 câu, với nhịp điệu đều đặn, dễ hát và dễ nhớ. Bạn nên:
- Sử dụng ngôn ngữ đơn giản, gần gũi, phù hợp với lứa tuổi thiếu nhi
- Tạo ra sự lặp lại nhịp điệu để dễ hát theo
- Thêm các chi tiết đời thường như cây cối, con vật, trò chơi hay cảnh vật làng quê
- Gắn kết các câu hát theo một chủ đề统一, ví dụ như vui chơi ngoài trời, tuổi thơ hay tình bạn đồng trang lứa
Ví dụ mẫu:
«Chi chi chành chành, cái đanh thổi lửa
Con ngựa chết cương, Ma Vương ngũ đế
Chúng ta chạy chơi, dưới cây me xanh
Hát ca đồng dao, vui như thiên thần»
Bước 3: Tạo nhịp điệu đơn giản, dễ nhớ
Đồng dao không cần giai điệu phức tạp. Bạn chỉ cần tạo ra một nhịp điệu 4/4, với các nốt nhạc đơn giản như nửa nốt, nốt đơn và nốt chấm. Bạn có thể sử dụng các nhạc cụ đơn giản như cây flút, gõ cây hay vỗ tay để tạo nhịp điệu nền cho ca khúc.
Như các bài đồng dao truyền miệng, bạn nên giữ giai điệu trong sáng, không có những đoạn nhạc quá dài hay phức tạp, để trẻ em có thể học hát và nhớ nhanh chóng.
Bước 4: Thêm các yếu tố tương tác cho ca khúc
Điểm đặc trưng của đồng dao là sự tương tác giữa người hát. Bạn có thể thêm các động tác như vỗ tay, gõ đất hay nhảy theo nhịp điệu để ca khúc trở nên thú vị hơn. Bạn cũng có thể chia thành hai nhóm hát để tạo ra hiệu ứng hợp xướng, như cách lũ trẻ trong làng hát đồng dao theo như trong bài viết trên Báo Hà Tĩnh.
***
Ví dụ ca khúc đồng dao tự sáng tác hoàn chỉnh
«Dung dăng dung dẻ, dắt trẻ đi chơi
Đến cổng nhà trời, lạy cậu lạy mự
Cho cháu về quê, cho dê đi học
Cho cóc ở nhà, cho gà bới thóc
Xì xà xì xụp, ngồi thụp xuống đây
Hát ca đồng dao, vui như thiên thần»
Bạn có thể điều chỉnh lời ca hay nhịp điệu theo sở thích, và chia sẻ ca khúc với bạn bè hay trẻ em xung quanh để cùng thưởng thức niềm vui của đồng dao. Nếu bạn muốn phổ biến ca khúc của mình hơn, bạn có thể đăng tải trên các nền tảng văn hóa nghệ thuật như Hội nhạc sĩ Việt Nam hay Hợp Âm Việt, để nhiều người có thể nghe và yêu thích tác phẩm của mình.
