Voọc chà vá chân nâu: Nguy cấp hay Cực kỳ nguy cấp, chúng ta đã làm đủ?

Voọc chà vá chân nâu (Pygathrix nemaeus) là một loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam và Lào, đang đối mặt với tình trạng nguy cấp và cần sự quan tâm đặc biệt trong công tác bảo tồn. Sách Đỏ và Danh Lục Đỏ IUCN Voọc chà vá chân nâu được xếp hạng Nguy cấp (EN) trong Sách đỏ Việt Nam và cả Danh lục Đỏ của Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) thế giới. Điều này cho thấy loài này đang đối diện với nguy cơ tuyệt chủng rất cao trong tự nhiên. Mới đây, có báo cáo cho rằng IUCN sẽ đưa loài này lên mức Cực kỳ nguy cấp (CR) do những lo ngại về các mối đe dọa ngày càng lớn. Số lượng quần thể Tại bán đảo Sơn Trà, Đà Nẵng, ước tính có hơn 1.300 cá thể voọc chà vá chân nâu đang sinh sống ngoài tự nhiên. Đây được xem là quần thể lớn nhất và bền vững nhất hiện nay của loài này trên thế giới. Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đó (khoảng năm 2008-2010) ghi nhận số lượng tại Sơn Trà dao động từ 180-350 cá thể. Phân bố Voọc chà vá chân nâu phân bố chủ yếu dọc theo dãy Trường Sơn, bao gồm các khu vực rừng giáp ranh giữa phía Nam Lào và miền Trung Việt Nam, cùng một phần nhỏ ở Đông Bắc Campuchia. Tại Việt Nam, các vùng phân bố trải dài từ Nghệ An đến Kon Tum, bao gồm nhiều vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên. Các mối đe dọa Loài này đang phải đối mặt với nhiều mối đe dọa nghiêm trọng: * Mất môi trường sống: Việc phá rừng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, xây dựng đường giao thông đã làm thu hẹp và phân tán môi trường sống của chúng. Các dự án du lịch, dù có tiềm năng phát triển kinh tế, cũng có thể gây tác động tiêu cực đến khu bảo tồn thiên nhiên nếu không được quy hoạch và quản lý chặt chẽ. * Săn bắt và buôn bán trái phép: Dù đã bị cấm, nạn săn bắt vẫn diễn ra do quan niệm sai lầm về giá trị dược liệu hoặc để làm thú cưng, đồ trang trí. * Du lịch thiếu kiểm soát: Du lịch ồ ạt, xả rác bừa bãi, gây tiếng ồn lớn có thể ảnh hưởng đến môi trường sống và tâm lý của voọc. Biện pháp bảo tồn Nhiều nỗ lực đang được thực hiện để bảo vệ loài này, bao gồm: * Luật pháp: Voọc chà vá chân nâu được bảo vệ nghiêm ngặt bởi các văn bản luật, nghị định, thông tư của Chính phủ Việt Nam, và nằm trong Phụ lục I của CITES. * Nâng cao nhận thức cộng đồng: Các hoạt động truyền thông và giáo dục cộng đồng được đẩy mạnh, đặc biệt tại Đà Nẵng, với sự tham gia tích cực của người dân địa phương và các tình nguyện viên. * Quy hoạch và quản lý: Xây dựng chiến lược bảo tồn dài hạn, quy hoạch rõ ràng các khu vực ưu tiên bảo tồn và khu vực du lịch, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các hoạt động du lịch. Việc bảo vệ voọc chà vá chân nâu đòi hỏi sự chung tay của chính quyền, các tổ chức bảo tồn và cộng đồng địa phương để đảm bảo sự tồn tại bền vững của loài linh trưởng quý hiếm này.